Wat is meibografie?
Meibografie is een techniek waarmee we de meibomkliertjes in de oogleden rechtstreeks kunnen bekijken. Deze kleine kliertjes liggen naast elkaar in de boven- en onderoogleden en maken een olieachtig stofje aan: het meibum. Dat vormt de beschermende vetlaag van de traanfilm.
Op een meibografie-opname is precies te zien hoe de kliertjes erbij liggen. We zien of er kliertjes (gedeeltelijk) verdwenen of verschrompeld zijn, en of er structurele veranderingen zijn, zoals vervormde of verwijde kanaaltjes.
Bij JGK gebruiken we hiervoor de MeiboVue. Het ooglid wordt voorzichtig omgeklapt en binnen enkele seconden is er een scherpe opname gemaakt. Het onderzoek is niet pijnlijk. De beelden worden bewaard, zodat we bij een volgende controle kunnen vergelijken.
Waarom de meibomkliertjes zo belangrijk zijn
Droge ogen worden traditioneel in drie groepen ingedeeld:
• Watertekort — de traanklieren maken te weinig traanvocht aan, waardoor er te weinig tranen zijn
• Verdampingsdroge ogen — er is genoeg traanvocht, maar de traanfilm verdampt te snel
• Een combinatie van beide — dat komt in de praktijk veel voor
Verdampingsdroge ogen worden inmiddels gezien als een van de belangrijkste oorzaken van droge ogen. Meestal ligt de oorzaak bij slecht werkende meibomkliertjes: meibomklierdisfunctie (MGD). In onderzoek worden bij het merendeel van de mensen met droge ogen — in sommige studies tot 86% — tekenen van MGD gevonden.
Werken de kliertjes niet goed, door ontsteking, verstopping of doordat kliertjes verloren gaan, dan verandert het meibum. Het wordt dikker en minder vloeibaar, bacteriën krijgen meer kans en de traanfilm wordt instabiel. Zo ontstaat een vicieuze cirkel die de klachten van droge ogen in stand houdt.
Geen klachten — en toch verlies van kliertjes
MGD wordt vaak te laat ontdekt. Veel mensen blijken op een meibografie al een flink deel van hun kliertjes kwijt te zijn, terwijl ze nauwelijks of geen klachten hebben. MGD zonder klachten komt zelfs vaker voor dan MGD mét klachten.
Dat komt doordat het oog zich lange tijd weet te redden: de traanklieren maken extra traanvocht aan en de kliertjes verwijden zich. De traanfilm blijft daardoor voorlopig stabiel, maar het onderliggende probleem wordt zo gemaskeerd. Gewone tests missen de vroege fase daardoor vaak.
Veranderingen in de vorm en structuur van de kliertjes behoren tot de eerste tekenen van MGD. Daarom is het rechtstreeks bekijken van de kliertjes met meibografie zo waardevol: hoe eerder we het zien, hoe beter we verdere achteruitgang kunnen voorkomen.
Het onderzoek bij JGK
Bij een droge ogen onderzoek kijken we zowel naar de bouw als naar de werking van de meibomkliertjes:
• De ooglidranden — we bekijken de uitgangen van de kliertjes op tekenen van verstopping of ontsteking
• Wimpers en bloedvaatjes — schilfertjes rond de wimperbasis kunnen wijzen op Demodex-blepharitis, en fijne, verwijde bloedvaatjes op de ooglidrand op oculaire rosacea. Beide kunnen MGD veroorzaken of verergeren
• Meibografie met de MeiboVue — opnames van de kliertjes in de boven- en onderoogleden
• Traanfilmanalyse — hoe stabiel is de traanfilm en hoe is de vetlaag opgebouwd
Hoe beoordelen we de opnames? De Meiboscale
Op de opnames bepalen we hoeveel van het klierweefsel verloren is gegaan. Dat doen we voor het boven- én het onderooglid, met de Meiboscale van dr. Heiko Pult. Deze schaal loopt van graad 0 (geen verlies) tot graad 4 (ernstig verlies):
| Graad | Verlies van klierweefsel | Wat betekent dat? |
|---|---|---|
| 0 | vrijwel 0% | Kliertjes volledig aanwezig |
| 1 | minder dan 25% | Licht verlies |
| 2 | 26% – 50% | Matig verlies |
| 3 | 51% – 75% | Fors verlies |
| 4 | meer dan 75% | Ernstig verlies |
Omdat we de opnames bewaren, kunnen we bij een volgende controle precies zien of de situatie stabiel blijft. Verloren kliertjes komen meestal niet meer terug; het doel van de behandeling is daarom de overgebleven kliertjes zo goed mogelijk te laten werken en verdere achteruitgang te voorkomen.
Wat doen we met de uitslag?
Samen met u bespreken we de beelden en maken we een behandelplan op maat. Denk aan ooglidhygiëne, warmtebehandeling, een BlephEx®-behandeling of een aanpak van meibomitis. Bij een controle maken we nieuwe opnames, zodat u zelf ziet hoe uw kliertjes erbij liggen. Meer over klachten en oorzaken leest u op de pagina droge ogen.
Afspraak maken
Uitgebreide traanfilmanalyse en meibografie, met behandeladvies. Draag geen lenzen op de dag van het onderzoek.
ca. 45 min
Onderzoek inplannen →Nog niet zeker wat u nodig heeft? De optometrist beoordeelt uw situatie en stelt een vervolgplan op.
ca. 15–20 min
Oogadvies inplannen →